De Europese Unie heeft ingestemd met strengere asielregels. Deze maken deel uit van het Asiel- en Migratiepact en moeten uiterlijk in juni 2026 in alle lidstaten gelden. Het doel is om asielprocedures sneller te laten verlopen en terugkeer van afgewezen asielzoekers beter te organiseren.

Wat heeft de EU besloten?

Het Europees Parlement heeft nieuwe, bindende regels vastgesteld. De belangrijkste veranderingen zijn:

  • Asielaanvragen uit veilige landen mogen versneld worden behandeld en sneller worden afgewezen.
  • Een asielzoeker kan in bepaalde gevallen worden overgedragen aan een veilig derde land buiten de EU, als daar goede afspraken over opvang en rechtsbescherming zijn gemaakt.
  • Een beroep tegen een afwijzing leidt niet altijd meer automatisch tot uitstel van uitzetting.

Deze regels staan vast, maar moeten nog in de Nederlandse wet worden opgenomen. Dat moet uiterlijk in juni 2026 gebeuren. Nederland moet de Europese regels verwerken in de Vreemdelingenwet en in de werkwijze van de IND. Hoe dat precies gebeurt, wordt de komende tijd uitgewerkt. Tot die tijd blijven de huidige regels gelden.

Wat onderzoekt de EU nog?

De EU bekijkt daarnaast of asielaanvragen in de toekomst volledig buiten de EU kunnen worden behandeld. Het idee is dat asielzoekers worden opgevangen in een zogenoemd veilig derde land waarmee afspraken zijn gemaakt over opvang en procedure. Dit plan is nog niet definitief. Er is discussie over de vraag of de rechtsbescherming in zulke landen voldoende is gewaarborgd.

IND wil asielprocedure versnellen

Naast deze verplichte aanpassingen op basis van Europese wetgeving, heeft Nederland ook eigen maatregelen aangekondigd. Die staan los van het Europese pact en zijn bedoeld om de doorlooptijden in Nederland te verkorten.

Zo wil de IND de asielprocedure vereenvoudigen en aanvragen binnen zes maanden afronden. In 2025 betaalde de dienst 79 miljoen euro aan dwangsommen vanwege te late beslissingen.

De IND wil onder meer:

  • De voornemenfase schrappen. Nu krijgt een asielzoeker eerst een brief waarin staat dat de IND van plan is de aanvraag af te wijzen. Daar mag hij of zij op reageren voordat het definitieve besluit wordt genomen. Als deze stap vervalt, volgt direct een definitief besluit zonder die extra reactiemogelijkheid.
  • Het aanmeldgehoor en de rustperiode van drie weken laten vervallen. Hierdoor kan de procedure sneller starten, maar krijgt een asielzoeker minder voorbereidingstijd voordat de inhoudelijke behandeling begint.
  • Het standaard medisch onderzoek niet langer automatisch uitvoeren.
  • Nieuwe aanvragen voorrang geven boven oude zaken, zodat nieuwe achterstanden worden voorkomen, ook als oudere aanvragen daardoor langer blijven liggen.

De komende tijd wordt duidelijk hoe deze nieuwe regels in Nederland gaan werken en wat dit betekent voor mensen die een asielaanvraag doen.