Sinds 12 juni 2026 gelden er nieuwe EU-regels voor veilige derde landen. Deze regels maken deel uit van het Europees Asiel- en Migratiepact en kunnen gevolgen hebben voor de behandeling van asielaanvragen binnen de EU.
De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat asielprocedures sneller verlopen. Tegelijkertijd blijft iedere aanvraag afzonderlijk beoordeeld en gelden er voorwaarden voordat een asielzoeker naar een derde land kan worden verwezen. In de praktijk betekent dit dat een EU-land sneller kan kijken of een ander land buiten de EU verantwoordelijk kan zijn voor bescherming.
Wat is een veilig derde land?
Een veilig derde land is een land buiten de Europese Unie waar een asielzoeker volgens de Europese regels bescherming zou kunnen krijgen. Onder bepaalde voorwaarden kan een EU-lidstaat besluiten een asielaanvraag niet inhoudelijk te behandelen als die bescherming in dat derde land beschikbaar is.
Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin iemand eerder in een ander land verbleef en daar bescherming had kunnen vragen. Dan kan worden bekeken of dat land als veilig derde land kan gelden.
Dat betekent niet dat iedere asielzoeker automatisch naar een derde land wordt gestuurd. De autoriteiten moeten per geval beoordelen of het betreffende land daadwerkelijk veilig is en of de rechten van de asielzoeker daar voldoende zijn gewaarborgd.
Wanneer kunnen de nieuwe regels worden toegepast?
De nieuwe Europese regels geven lidstaten meer mogelijkheden om het begrip veilig derde land toe te passen. Zo kan een lidstaat eerder onderzoeken of er een duidelijke band bestaat tussen de asielzoeker en het derde land. Daarbij moet wel worden voldaan aan de voorwaarden die in de Europese regelgeving zijn vastgelegd.
Daarnaast gelden extra waarborgen voor kwetsbare groepen. Zo mag het veilig-derde-landbeginsel niet worden toegepast op alleenstaande minderjarige vreemdelingen op basis van een overeenkomst met een derde land.
Wat betekent dit voor bezwaar en beroep?
Wordt een asielaanvraag niet-ontvankelijk verklaard omdat een veilig derde land verantwoordelijk zou zijn? Dan kan de asielzoeker daartegen nog steeds beroep instellen.
Nieuw is dat een beroep niet in alle gevallen automatisch betekent dat iemand in Nederland mag blijven totdat de rechter uitspraak heeft gedaan. Wel kan de asielzoeker de rechter vragen om uitzetting tijdelijk te stoppen totdat er uitspraak is gedaan.
Waarom zijn deze regels onderwerp van discussie?
De nieuwe regels moeten bijdragen aan een snellere afhandeling van asielaanvragen en een beter werkend Europees asielstelsel. Tegelijkertijd bestaat discussie over de vraag wanneer een land daadwerkelijk als veilig kan worden aangemerkt en of de bescherming daar in de praktijk voldoende is.
Daarom blijft iedere beslissing afhankelijk van de individuele omstandigheden van de asielzoeker en moet worden beoordeeld of de Europese en internationale mensenrechten worden nageleefd.